Konu arşivi
On bin saat kuralı" bilimsel bir bulgu değil, popüler bir kitapta ortaya atılmış bir genelleme; kaynak araştırma bir eşik değil bir ortalama bildirmişti. Çalışmanın performans farklarını ne kadar açıkladığı alana göre belirgin biçimde değişiyor ve aynı alanda bile kişiler arasındaki aralık çok geniş.
Çocuk oyunu çoğu zaman gerçek işin arasına sıkıştırılan bir boşluk sayılır. Oysa çocuk oyunda sembolik düşünmeyi, kendi isteğini bir kurala tabi kılmayı ve akranıyla anlaşmayı çalışıyor. Oyunun boş olmadığını söylemek için ona zekâ artırıcı bir güç yüklemek gerekmiyor.
Yastığın altına ses kaydı koymak, kulaklıkla uyumak, "uykunuzda dil öğrenin" diyen uygulamalar. Uykuda ders çalışılmıyor — ama "uyuyan beyin hiçbir şey öğrenmez" de artık doğru değil. Peki uyuyan beyin ne yapabiliyor ve uykunun öğrenmedeki asıl işi ne?
Mozart dinlemenin zekâyı artırdığı fikri, otuz altı üniversite öğrencisiyle yapılan ve etkisi on beş dakikada sönen tek bir deneyden doğdu; o deneyde ne bebek vardı ne de zekâ ölçüldü. Sonraki çalışmalar asıl nedeni buldu: mesele müzik değil, sizi uyandıran ve keyif veren herhangi bir şey.
İki dille büyüyen çocuklar ilk kelime ve iki kelimeyi birleştirme gibi dönemeçlere genel olarak tek dillilerle benzer yaşlarda ulaşır; iki dildeki kelimeler birlikte sayıldığında dağarcık yaşıtlarınınkine benzer bulunabiliyor. İki dillilik dil bozukluğuna yol açmaz; ev dilini bırakmak da bir bozukluğu düzeltmez.
Tekrar tekrar okumak, çalışma tekniklerini karşılaştıran kapsamlı bir derlemede düşük yarar aldı: Metni tanıdık hâle getirip öğrenilmiş gibi hissettirebiliyor. Bu yazı kendini yoklamanın, çalışmayı zamana yaymanın ve soruları karıştırmanın neden daha fazla çaba isteyip daha kalıcı sonuç verebildiğini anlatıyor.
IQ testleri gerçek bir şeyi ölçüyor ve bazı sonuçları öngörüyor — ama ölçtükleri şey günlük dilde "zekâ" dediğimizden daha dar. Bu yazıda IQ'nun neyi ölçüp neyi ölçmediğini, puanların kuşaklar boyunca neden yükseldiğini, bireyler arası sıranın ne kadar korunduğunu ve popüler alternatifin zayıflığını ele alıyoruz.
Yaşlılıkta öğrenme durur mu? Araştırmalar öğrenmenin ileri yaşlarda da sürdüğünü, ama işlem hızında ve bazı bellek türlerinde gerçek değişiklikler olduğunu gösteriyor. Bu yazıda yaşla neyin değiştiğini, inançların payını ve hangi değişikliklerin bir hekimle konuşulmaya değer olduğunu ele alıyoruz.
Beyni bir bilgisayar gibi formatlayıp istenmeyen anıları bir tuşla silmek mümkün değil. Hayvan deneylerine göre anı izi birden çok beyin bölgesine dağılır; değişimin bir yolu eskisiyle yarışan yeni öğrenmelerdir, ama eski tepki geri dönebilir. Yazı unutmayı, bastırmayı ve yeniden pekiştirmeyi sınırlarıyla anlatıyor.