Konu arşivi
Dopamin detoksunun beyni sıfırladığı gösterilmiş değildir: dopamin boşaltılıp yeniden doldurulan bir depo gibi çalışmaz. Terimi yaygınlaştıran kişi bile adın harfi harfine alınmaması gerektiğini söylemişti; altta kalan davranışsal teknikler ise nörokimyasal bir onarım varsayımına ihtiyaç duymaz.
"Kaygılıysan kahveyi kes" öğüdü, herkes için aynı şeyi yapan bir madde varmış gibi veriliyor. Oysa etkiyi belirleyen doz, kişinin yıkım hızı, olağan tüketimi, beklentisi ve uykusuna dokunup dokunmadığı. Kullanışlı soru "kahve kaygı yapar mı" değil, sizde ne kadarı neyi değiştiriyor.
Bağımlılık yalnızca maddeyle olmuyor ama her yoğun ilgi de bağımlılık değil: bu yazı kumar ve oyunun tanı sistemlerinde nerede durduğunu, bir davranışı bağımlılık yapanın sıklık değil kontrol kaybı ve zarara rağmen sürdürme olduğunu ve tutku ile bağımlılığın nasıl ayrıldığını anlatıyor.
Alkol uykuya dalmayı kolaylaştırır ama iyi bir uyku sağlamaz: gecenin ilk yarısında yatıştırır, ikinci yarısında uykuyu böler ve yapısını bozar; kişi yeterince uyumuş olsa bile dinlenmemiş uyanır. Bu yazıda gecenin neden ikiye ayrıldığını ve kısır döngünün nasıl kurulduğunu ele alıyoruz.
Kaygı tedavisinde kullanılan ilaçların tümü bağımlılık yapmaz; benzodiazepinler uzun süreli ve düzenli kullanımda bağımlılık riski taşırken antidepresanlar klasik anlamda bağımlılık oluşturmaz, ancak her iki grup da hekim kontrolünde kullanılmalı ve aniden bırakılmamalıdır.
Bağımlılık hakkında en sık duyduğumuz cümle şudur: "İstese bırakır." Arkasında yatan inanç ise nettir: bağımlılık bir irade zayıflığıdır, bir karakter kusuru, kendine hâkim olamamaktır. "Gerçekten isteseydi çoktan bırakırdı."…
Son yıllarda bir kelime dilimize iyice yerleşti: dopamin. "Dopamin patlaması", "mutluluk molekülü", "dopamin detoksu"… Sosyal medyadan sağlık köşelerine kadar her yerde dopamin, hazzın ve mutluluğun kısa yolu gibi…