Konu arşivi
"Para mutluluk getirmez" ile "parası olanın derdi olmaz" aynı hatayı yapıyor: ilişkinin var olup olmadığını tartışıyorlar, oysa asıl mesele biçimi. Gelir arttıkça iyi oluş artıyor ama oransal olarak; yoksunluk söz konusu olduğunda ise tartışma biter. Türkiye verisi karşılaştırmanın ağırlığını gösteriyor.
Tanı ölçütleri gerçekten genişledi: yas istisnası 2013'te kaldırıldı, 2022'de uzamış yas bozukluğu eklendi. Ama sınır tek yöne gitmiyor — 1980'de nevroz kategorisi silindi, 2013'te Asperger tanısı birleştirildi. "Normal"in sınırı bulunmuyor, çiziliyor; ve ölçütün kendisi bile bir kısmını kültüre bırakıyor.
Stanford Hapishane Deneyi, insanların rollerine teslim olduğunu kanıtlamadı; kontrol grubu yoktu, örneklem yanlıydı, gardiyanlar yönlendirilmişti ve çalışma hiç tekrarlanmadı: bu yazı arşiv kayıtlarının ne gösterdiğini, farklı sonuç veren yeniden kurgulamayı ve geriye ne kaldığını anlatıyor.
Replikasyon krizi, psikolojinin ünlü bulgularının çoğunun yinelendiğinde ayakta kalamamasıyla ortaya çıktı; ama bu bir çöküş değil, bilimin kendini düzeltmesidir — ve bize verdiği ders, tek bir çarpıcı çalışmaya kanmayıp tekrarlanan, sağlam bilgiye güvenmek gerektiğidir.
Öğrenilmiş çaresizlik, psikolojinin en ünlü kuramlarından biridir. Neredeyse her ders kitabında yer alır, depresyonu açıklamak için kullanılır, günlük dile bile yerleşmiştir. Ama nadiren anlatılan bir devamı var: kuramı…