Konu arşivi
Plasebo etkisi bir uydurma değil, ölçülebilir ve fizyolojik ayak izleri olan gerçek bir olgudur; ama sınırları nettir: ağrıyı ve bulantıyı hafifletebilirken bir enfeksiyonu iyileştiremez. Bu yazıda plasebonun nasıl çalıştığını, neyi değiştirip neyi değiştiremediğini ve nocebo etkisini ele alıyoruz.
İrade, tükenen bir yakıt deposu değildir: bu fikri destekleyen ünlü çalışmalar titiz tekrar denemelerinde ayakta kalamadı ve şeker açıklaması da zayıf çıktı. Bu yazıda zorlu bir çabadan sonra gerçekte ne olduğunu ve iradeye daha az iş bırakmanın neden daha etkili olduğunu ele alıyoruz.
Ruhsal hastalıklarda kalıtımın payı vardır, ama kalıtım kader değildir; yüksek kalıtsallık oranları bireysel kehanet değil topluluk istatistiğidir ve tek bir "hastalık geni" yoktur. Bu yazıda ikiz çalışmalarının ne gösterdiğini ve ailede öykü varsa bunun ne anlama geldiğini ele alıyoruz.
"İletişimin % 93'ü beden dilidir" cümlesi, dar kapsamlı bir deneyin evrensel bir yasaya dönüştürülmesiyle doğmuş bir efsanedir; sözsüz ipuçları güçlüdür ama sabit anlamlı bir şifre değildir. Bu yazıda ünlü 7-38-55 oranının gerçekte neyi ölçtüğünü, beden dilinin ne yapıp ne yapamadığını ele alıyoruz.
Bilinçaltı mesajlar insanları sanıldığı gibi kontrol etmez; yalnızca özel koşullarda, zaten var olan eğilimleri küçük ve kısa süreli biçimde etkileyebilirken asıl güçlü yönlendirme açık ikna teknikleriyle gerçekleşir.
Replikasyon krizi, psikolojinin ünlü bulgularının çoğunun yinelendiğinde ayakta kalamamasıyla ortaya çıktı; ama bu bir çöküş değil, bilimin kendini düzeltmesidir — ve bize verdiği ders, tek bir çarpıcı çalışmaya kanmayıp tekrarlanan, sağlam bilgiye güvenmek gerektiğidir.
Öğrenilmiş çaresizlik, psikolojinin en ünlü kuramlarından biridir. Neredeyse her ders kitabında yer alır, depresyonu açıklamak için kullanılır, günlük dile bile yerleşmiştir. Ama nadiren anlatılan bir devamı var: kuramı…