Konu arşivi
Aşıların otizme yol açtığı, soğuk ebeveynliğin onu ürettiği, otistik insanların empati kurmadığı, otizmin çocuklukta kaldığı ve tanıların bir salgını gösterdiği — beş iddia da sınandı, beşi de karşılıksız çıktı. Peki bunların yerine ne biliniyor ve bu yanlışlar kime neye mal oldu?
Uzun süren yorgunluk tembellik değil, ama tek bir şey de değil: bazen tedavi edilebilir bir hastalığın belirtisi, bazen kendi ölçütleri olan ayrı bir tablo; bu yazı önce nelerin dışlanması gerektiğini, efor sonrası kötüleşmenin neden ayırt edici olduğunu ve bugün neyin işe yaradığını anlatıyor.
Bağımlılık yalnızca maddeyle olmuyor ama her yoğun ilgi de bağımlılık değil: bu yazı kumar ve oyunun tanı sistemlerinde nerede durduğunu, bir davranışı bağımlılık yapanın sıklık değil kontrol kaybı ve zarara rağmen sürdürme olduğunu ve tutku ile bağımlılığın nasıl ayrıldığını anlatıyor.
Depresyon tanısı kadınlara daha sık konurken intihar oranı erkeklerde daha yüksek: bu yazı erkeklerde depresyonun neden çoğu zaman üzüntü değil öfke, huzursuzluk, aşırı çalışma ve bedensel yakınmalar biçiminde göründüğünü, neden gözden kaçtığını ve yakınlarının ne yapabileceğini anlatıyor.
Distimi "hafif" olduğu için önemsiz değil, uzun sürdüğü için ağır bir tablodur: kişiyi bir anda yere sermez ama yıllar içinde enerjisini, beklentisini ve hayattan aldığı tadı azaltır. Bu yazıda neden bu kadar sık gözden kaçtığını, kişilikle nasıl karıştırıldığını ve neden değişebilir olduğunu ele alıyoruz.
Filmlerdeki "çoklu kişilik" gerçek değil: bir bedende yaşayan ayrı ayrı insanlar yok, bütünleşememiş tek bir kimlik var. Ama yaşanan sıkıntı gerçek ve ağır travmayla güçlü biçimde ilişkili. Bu yazıda tablonun gerçekte neye benzediğini ve alanın neden tartışmalı olduğunu ele alıyoruz.
Kişilik bozukluğu, birinin zor biri olduğunu söylemenin klinik bir yolu değildir; uzun süredir devam eden, hayatın farklı alanlarına yayılan ve kişiye gerçek sıkıntı yaşatan örüntüleri tanımlar. Bu yazıda özellik ile bozukluğun farkını, tanının neden bir yazıyla konulamayacağını ele alıyoruz.
Ruhsal hastalıklarda kalıtımın payı vardır, ama kalıtım kader değildir; yüksek kalıtsallık oranları bireysel kehanet değil topluluk istatistiğidir ve tek bir "hastalık geni" yoktur. Bu yazıda ikiz çalışmalarının ne gösterdiğini ve ailede öykü varsa bunun ne anlama geldiğini ele alıyoruz.
Bipolar bozukluk, gün içinde inip çıkan bir keyif meselesi değildir; uykuyu, enerjiyi, düşünceyi ve davranışı bütünüyle etkileyen, günler ve haftalar süren dönemlerle tanımlanır. Bu yazıda mani ve hipomaninin gerçekte neye benzediğini ve bu karışıklığın neden ciddi bir zarar verdiğini ele alıyoruz.
"Psikopat" ve "sosyopat" aslında resmî birer tanı değildir; ikisi de büyük ölçüde antisosyal kişilik bozukluğu şemsiyesine girer ve popüler kültürün çizdiği "seri katil" imgesiyle pek ilgileri yoktur — aradaki fark katı bir sınır değil, daha çok kökene ve mizaca dair bir vurgu farkıdır.
Şizofreni; çoklu kişilik değildir, insanı tehlikeli yapmaz, kötü ebeveynlikten kaynaklanmaz, umutsuz bir gidişat demek değildir ve yalnızca "sesler duymak"tan ibaret değildir; karmaşık ama tedavi edilebilir bir beyin durumudur, ve onunla yaşayanlar korkulacak değil, desteklenecek insanlardır.